الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

363

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد : [ 1 - در الواح شرايع و قوانين نوشته بوده است ] 1 - ظاهر آيه اين است كه خداوند ، الواحى بر موسى ع نازل كرد كه شرايع و قوانين تورات در آن نوشته شده بود ، نه اينكه الواحى در دست موسى ع بود و فرمان خدا اين دستورات در آن منعكس گرديد ، اما اينكه اين الواح چگونه بوده ؟ و از چه جنس و ماده اى ؟ در قرآن ، بحثى از آن به ميان نيامده ، تنها كلمه « الواح » به طور سربسته آمده است ، و اين كلمه جمع « لوح » است ، كه در اصل از ماده « لاح يلوح » به معنى ظاهر شدن و درخشيدن گرفته شده و چون با نوشتن بر روى يك صفحه ، مطالب آشكار مىگردد و مىدرخشد ، به صفحه اى كه بر آن چيزى مىنويسند ، لوح مىگويند ( 1 ) ولى در روايات و گفتار مفسران احتمالات گوناگونى پيرامون كيفيت و جنس اين لوح آمده است ، كه چون هيچكدام جنبه قطعى نداشت از ذكر آنها خوددارى شد . [ 2 - طرز سخن گفتن خداوند با موسى ] 2 - از آيات مختلف قرآن استفاده مىشود كه خداوند با موسى ع سخن گفت ، سخن گفتن خدا با موسى ع از اين طريق بوده است كه امواج صوتى را در فضا يا اجسام مىآفريد ، گاهى اين امواج صوتى از لابلاى « شجره وادى ايمن » ، و گاهى در « كوه طور » به گوش موسى ع مىرسيد ، و اينكه بعضى از افرادى كه جمود بر الفاظ دارند پنداشته‌اند اين گونه آيات دليل بر تجسم خدا است ، بسيار بى اساس است . البته شك نيست كه اين كلام چنان بوده است كه موسى ع با شنيدن آن ، شك نداشت كه از طرف خداوند و براى سخن گفتن با او است ، اين علم براى موسى ع يا از طريق وحى و الهام حاصل شده بود و يا از قرائن ديگر .

--> ( 1 ) تفسير تبيان جلد چهارم صفحه 539 .